Waar moet u op letten als u of uw omgeving te maken krijgt met een aandoening die de rijgeschiktheid beperkt? Aan de hand van een serie video’s helpen we u op weg. Zo vertellen ervaringsdeskundigen hoe het voor hen is om te rijden met een aandoening, maar ook welke invloed dit heeft op hun omgeving en welke rol het CBR hierbij speelt.
Maar eerst, hoe gaat een rijtest bij het CBR?
Met een rijtest beoordeelt het CBR of iemand op een veilige en verantwoorde manier aan het verkeer kan deelnemen en de auto goed kan bedienen en besturen. Een rijtest is niet hetzelfde als een praktijkexamen.
Ook is een rijtest altijd maatwerk. In de video geven we uitleg over hoe een rijtest bij het CBR kan gaan. Je doet de test in je eigen auto of in een lesauto. Lukt dit niet? Dan zal onze deskundige samen met u onderzoeken of uw beperking gecompenseerd kan worden door een training (rijlessen), door technische aanpassingen aan uw voertuig of door een orthopedisch hulpmiddel. Een rijtest is niet hetzelfde als een praktijkexamen.
Een arts van het CBR bekijkt op basis van uw Gezondheidsverklaring en het rapport van de medisch specialist of een rijtest nodig is. Is dat het geval? Dan krijgt u hiervoor een uitnodiging. Daarin staat of u de test doet in uw eigen voertuig of in een lesvoertuig. Zo’n rijtest is niet vrijblijvend. Zonder rijtest kunnen we niet beslissen of u rijexamen mag doen of uw rijbewijs kunt verlengen.
Met een rijtest beoordeelt het CBR of iemand op een veilige en verantwoorde manier aan het verkeer kan deelnemen en de auto goed kan bedienen en besturen. Een rijtest is niet hetzelfde als een praktijkexamen. Ook is een rijtest altijd maatwerk. In de video geven we uitleg over hoe een rijtest bij het CBR kan gaan. . © copyright CBR, alle intellectuele eigendomsrechten uitdrukkelijk voorbehouden.
Linken naar / embedden van dit videobestand is toegestaan
En, hoe verloopt het bezoek aan een arts?
Wie neemt de rijtest af?
De rijtest wordt afgenomen door een deskundige van het CBR. Deze deskundige is er in gespecialiseerd om te beoordelen of u ondanks een beperking in staat bent om veilig te kunnen rijden.
Wat kunt u verwachten?
Voor de rijtest begint, maakt u kennis met de deskundige van het CBR. Daarna gaat u samen de weg op voor de rijtest. Een rijtest is géén examen. Tijdens de rijtest kijkt de deskundige of uw (medische) situatie geen probleem vormt om veilig te kunnen rijden.
Na afloop van de rijtest hoort u direct hoe het is gegaan. Soms is vervolgonderzoek nodig, een training of een aanpassing aan het voertuig. De deskundige geeft de uitkomst door aan de arts van het CBR. Die neemt het besluit over uw rijgeschiktheid. Dit besluit ontvangt u schriftelijk van ons.
Meestal mag u (blijven) rijden. Soms moet u bepaalde maatregelen nemen om te mogen rijden. Bijvoorbeeld een bril dragen of uw voertuig laten aanpassen. De deskundige van het CBR stelt vast welke aanpassingen voor u noodzakelijk zijn. Wacht altijd op de beslissing van het CBR over uw rijgeschiktheid, voordat u uw voertuig laat aanpassen. Soms blijkt uit de rijtest dat het niet verantwoord is om te rijden. In dat geval kunt u geen rijexamen doen en geen nieuw rijbewijs aanvragen.
Waar letten we op tijdens een rijtest?
Een rijtest is altijd maatwerk, aangepast aan uw situatie. Afhankelijk daarvan ligt de nadruk in de rijtest op ‘zien’, ‘denken’ of ‘doen’. En soms op een combinatie hiervan.
Rijtest met de nadruk op ‘zien’
Rijtest met de nadruk op ‘denken’
Rijtest met de nadruk op ‘doen’
Artikel met Ramon Dop (manager rijtesten van het CBR) ‘De rijtest binnen de beoordeling van rijgeschiktheid’
(Bron: CBR)
Wanneer iemand een medische aandoening heeft en wil blijven rijden, is zorgvuldigheid essentieel. Artsen beoordelen de diagnose en de eventuele medische beperkingen die van invloed kunnen zijn op de rijgeschiktheid.
Maar hoe iemand met die beperkingen daadwerkelijk functioneert in het verkeer, vraagt om een beoordeling in de praktijk. Daarin speelt de rijtest een belangrijke rol. De rijtest vormt de verbinding tussen de medische beoordeling van bepaalde aandoeningen en de verkeersveiligheid.
In dit artikel beantwoordt Ramon Dop, manager rijtesten van het CBR, de belangrijkste vragen die we vaak krijgen over de rol, uitvoering en betekenis van de rijtest binnen de rijgeschiktheidsprocedure.
Voor de duidelijkheid Ramon. Wat is het verschil tussen een rijtest en een praktijkexamen?
“Een praktijkexamen toetst of iemand de rijvaardigheid heeft aangeleerd om een rijbewijs te behalen. Een rijtest onderzoekt of iemand met een medische aandoening nog veilig functioneert. Het gaat dus niet om leren of presteren, maar om veilig verkeersgedrag in relatie tot een gezondheidssituatie. De rijtest is daarmee een functionele beoordeling binnen de rijgeschiktheidsprocedure, geen examenmoment.”
En als je kijkt naar de beoordeling van rijgeschiktheid. Welke rol speelt de rijtest dan?
“Een specialist in het ziekenhuis kan uitstekend vaststellen welke diagnose iemand heeft en welke beperkingen daarbij horen. Maar een specialist kan niet beoordelen hoe iemand met die lichamelijke, visuele of cognitieve toestand daadwerkelijk functioneert in het verkeer. Daar begint de rol van de rijtest.
De rijtest is een praktisch onderzoek binnen de beoordeling van rijgeschiktheid. In Nederland werken we op basis van de Regeling eisen geschiktheid 2000 (REG2000). Daarin staat aan welke medische eisen iemand moet voldoen om een rijbewijs te halen of te behouden.
Die medische eisen vertalen we in drie functionele domeinen: Zien, Denken en Doen.
- Zien gaat over waarnemen en overzicht houden.
- Denken over informatie verwerken, beslissen en aandacht.
- Doen over het bedienen en besturen van het voertuig.
Kortom de specialist beschrijft de medische situatie. De medisch adviseur van het CBR beoordeelt die informatie aan de hand van de REG2000. Als er twijfel is over het praktische functioneren, kan de medisch adviseur een rijtest inzetten. (Note: bij de ziekte van Parkinson doe je de rijtest altijd als je de gezondheidsverklaring hebt ingevuld en hebt toegestuurd).
Wij kijken vervolgens niet naar de diagnose, maar naar het gedrag in de praktijk. Hoe functioneert iemand daadwerkelijk binnen de domeinen Zien, Denken en Doen?”
Wanneer is het raadzaam om een rijtest aan te raden?
“Een klant bepaalt zelf of hij of zij een rijbewijs wil halen of behouden. Daarover geven we geen advies. Op basis van de antwoorden op de gezondheidsverklaring wordt beoordeeld welke stappen nodig zijn om tot een besluit over de rijgeschiktheid te komen. Soms is aanvullende medische informatie van een specialist voldoende. Soms is een praktische beoordeling nodig in de vorm van een rijtest. Die rijtest is dus geen op zichzelf staand advies, maar onderdeel van de procedure om tot een zorgvuldig besluit te komen over de rijgeschiktheid van een aanvrager.”
Zijn er ook misverstanden over de rijtest bij artsen?
“Een veelvoorkomend misverstand is dat de rijtest een soort rijexamen is. Dat is niet zo; het is een functionele beoordeling binnen de rijgeschiktheidsprocedure. Een ander misverstand is dat de termijn die een behandelend arts in het verslag noemt automatisch de geldigheidsduur van het rijbewijs bepaalt. Dat is niet het geval. De uiteindelijke duur van het besluit wordt bepaald op basis van de REG2000 en kan worden beïnvloed door de bevindingen van de rijtest, waarbij de regeling in principe leidend is.”
Wat voegt een rijtest toe aan de medische beoordeling?
“Een medische beoordeling beschrijft de diagnose, de aard en ernst van de aandoening en de mogelijke beperkingen. Dat is essentieel, maar het zegt niet automatisch hoe iemand zich in het verkeer gedraagt. De rijtest voegt daar het praktijkperspectief aan toe. We kijken hoe iemand daadwerkelijk functioneert. Met andere woorden: de medische beoordeling zegt iets over wat iemand heeft. De rijtest laat zien wat iemand ermee doet in het verkeer.”
Zijn er voorbeelden waarin de rijtest een andere uitkomst gaf dan op basis van het medisch dossier werd verwacht?
“Ja, dat komt voor. Een medisch dossier zegt iets over de aandoening, maar niet automatisch over het daadwerkelijke rijgedrag. Soms blijkt iemand met een duidelijke diagnose in de praktijk veilig en stabiel te functioneren. Soms laat de rijtest juist zien dat iemand met ogenschijnlijk milde klachten onvoldoende overzicht of vaardigheden heeft in het verkeer. Uiteindelijk gaat het om hoe iemand met de aandoening rijdt.”
Hoe beoordelen dpr’s compensatiestrategieën van de bestuurder?
“We beoordelen of iemand met een aanpassing aan het voertuig, zoals een automaat, of aan zichzelf, zoals een prothese of orthese, dezelfde essentiële rijtaken veilig kan uitvoeren als andere bestuurders. Binnen Doen gaat het dan om basisvaardigheden als gas geven, remmen en sturen. Bij visuele beperkingen kijken we of iemand zich bewust is van wat minder goed wordt waargenomen en dat actief compenseert met aangepaste kijktechniek of hulpmiddelen. Binnen Denken kan compensatie bestaan uit taakvereenvoudiging, bijvoorbeeld rijden in een automaat om meer cognitieve ruimte te houden voor besluitvorming.”
In hoeverre wordt gekeken naar ziekte-inzicht en zelfreflectie tijdens de rit?
“De deskundige praktische rijgeschiktheid is geen arts en doet geen medische uitspraak over ziekte-inzicht. Wel kijken we in het gedrag of iemand realistisch omgaat met beperkingen. Herkent iemand fouten, corrigeert die zichzelf en past het rijgedrag zich aan wanneer dat nodig is? Dat zegt veel over veilig functioneren in het verkeer.”
Welke signalen zijn reden tot zorg?
“Dat zijn signalen die wijzen op bijvoorbeeld het missen van essentiële verkeersinformatie, vertraagde of onlogische beslissingen, verlies van overzicht of onvoldoende voertuigbeheersing. Ook overbelasting in complexe situaties of het niet herkennen van eigen fouten kan zorgelijk zijn. Uiteindelijk draait het om de vraag of iemand nog voldoende veiligheidsmarge heeft in het verkeer.”
Zijn er ook wel eens twijfelgevallen?
“Soms is niet direct duidelijk of een tekortkoming tijdens de rit voortkomt uit verminderde rijvaardigheid of uit de medische achtergrond waarvoor iemand is verwezen. In zo’n geval spreekt de deskundige die twijfel uit en wordt een vervolgonderzoek afgesproken.”
Terugkoppeling van de uitkomst van de rijtest
Het verslag van een rijtest is opgebouwd rond de domeinen Zien, Denken en Doen. Binnen die domeinen worden de relevante rijtaken toegelicht, gekoppeld aan de vraagstelling van de medisch adviseur. De norm wordt standaard in het verslag benoemd en de deskundige beschrijft, indien van toepassing, in hoeverre daarvan is afgeweken. Ook worden eventuele geadviseerde Europese codes vermeld, bijvoorbeeld voor een automaat. Tot slot bevat het verslag een conclusie aan de medisch adviseur, die op basis daarvan het formele besluit neemt.
Krijgt de keurend arts ook inhoudelijke toelichting op het functioneren tijdens de rit?
“Nee. De keurend arts beschrijft uitsluitend de actuele medische situatie. De inhoudelijke terugkoppeling over het functioneren tijdens de rit gaat naar de medisch adviseur van het CBR, die op basis daarvan het besluit over de rijgeschiktheid neemt.”
Wordt er onderscheid gemaakt tussen tijdelijke en structurele beperkingen?
“Ja. Dat kan invloed hebben op de duur van het besluit over de rijgeschiktheid. De geldigheidsduur is grotendeels vastgelegd in de REG2000 en kan per aandoening verschillen. Daarnaast kan een specialist adviseren om een kortere geldigheid te hanteren, met name bij progressieve aandoeningen.”
Kan een rijtest leiden tot een advies voor aanpassingen of beperkingen op het rijbewijs?
“Zeker. Op basis van de bevindingen kan de deskundige adviseren om bepaalde aanpassingen of beperkingen op het rijbewijs op te nemen via Europese codes, bijvoorbeeld voor voertuigaanpassingen of het gebruik van een automaat. De medisch adviseur neemt dit advies in principe over in het formele besluit.”
Tot slot. Hoe draagt de rijtest bij aan verkeersveiligheid én mobiliteit?
“De rijtest maakt zichtbaar of iemand met een medische aandoening nog veilig kan deelnemen aan het verkeer. Daarmee voorkomt de rijtest dat mensen blijven rijden wanneer dat niet meer verantwoord is. Tegelijkertijd voorkomt de rijtest dat iemand onnodig het rijbewijs verliest als het praktische functioneren voldoende is. Zo beschermt de rijtest zowel de verkeersveiligheid als de persoonlijke mobiliteit.
De rijtest vult de medische beoordeling aan met praktijkinformatie over het verkeersgedrag. Daarmee ontstaat een compleet beeld dat nodig is om verantwoord te besluiten over de rijgeschiktheid. Zo dragen we bij aan verkeersveiligheid, terwijl we tegelijkertijd oog houden voor het behoud van mobiliteit waar dat verantwoord mogelijk is.
Rijtest in het kort
Wat beoordelen we?
De rijtest richt zich op drie domeinen: Zien, Denken en Doen. Deze zijn uitgewerkt in concrete rijtaken binnen een vast beoordelingskader. In het ontvangstgesprek licht de deskundige toe waar de nadruk op ligt.
Hoe lang duurt een rijtest?
De rijtest duurt 60 of 90 minuten. Ongeveer de helft is rijtijd. De rest is voor ontvangst, uitleg en evaluatie.
Waar vindt de rijtest plaats?
Rijtesten worden afgenomen op verschillende CBR-locaties in Nederland.
Is er een vast beoordelingskader?
Ja. We werken met een vastgesteld kader voor Zien, Denken en Doen. Dat zorgt voor een zorgvuldige en transparante beoordeling.
Link naar CBR rijtest: domein Denken + pagina’s op cbr.nl
Hoe kan ik rijden met…
“De meeste mensen met een aandoening kunnen veilig blijven deelnemen aan het verkeer. Maar niet altijd. Soms mag u helemaal niet meer rijden en soms alleen onder voorwaarden. Ik bespreek in een serie video’s de uitdagingen en oplossingen met verschillende patiënten, artsen en mantelzorgers. Rijdt u met me mee?”
Alexander Pechtold – ex-directeur CBR; kijk voor meer informatie op
Hoe kan ik rijden met…
Weer de weg op met een hartaandoening
Welke impact heeft een hartziekte op uw leven en uw rijvaardigheid? In deze aflevering staan we stil bij het verhaal van Jos, die ondanks zijn hartaandoening, toch veilig autorijdt. Ook praten we met Ruud Bredewoud, hoofd medische zaken van het CBR, over de mogelijkheden van rijden met een hartziekte.
Een hartaandoening kan risico’s opleveren bij het autorijden. U kunt moeite hebben met lichamelijke inspanning of last hebben van vermoeidheid. Ook kunt u duizelig of zelfs onwel worden. Dit kan gevaarlijk zijn voor uzelf of anderen om u heen. Daarom gelden er extra regels als u een hartziekte heeft en wilt autorijden. Alle regels over rijden met hart- en vaatziekten vindt u in hoofdstuk 6 van de wettelijke Regeling eisen geschiktheid 2000. Regeling eisen geschiktheid 2000.
Gevolgen voor het autorijden
De gevolgen voor het autorijden zijn afhankelijk van het type hartaandoening dat u heeft. Heeft u bijvoorbeeld een hartinfarct gehad en daar hartschade aan overgehouden? Dan mag u in ieder geval 4 weken niet rijden. Als u een ICD heeft omdat u een hartstilstand heeft gehad, mag u tot 2 maanden na de implantatie niet rijden.
Ga in ieder geval in gesprek met uw cardioloog, verpleegkundige of huisarts. U kunt samen de regels over autorijden met hart- en vaatziekten bespreken. En hij of zij kan helpen inschatten of het verstandig is om een Gezondheidsverklaring in te vullen. Het CBR onderzoekt dan of u inderdaad geen risico loopt in het verkeer.
Ben ik verplicht om mijn hartaandoening te melden bij het CBR?
U heeft een morele plicht om uw hartaandoening te melden bij het CBR als deze uzelf en anderen in het verkeer in gevaar kan brengen. Samen moeten we ervoor zorgen dat het verkeer in Nederland veilig is en blijft. Twijfelt u of uw hartaandoening een gevaar is bij het autorijden? Bespreek dit dan met uw arts.
Kijk voor meer informatie op Hoe kan ik rijden met…
Autorijden en dementie
In deze aflevering spreken we Monique. Haar man Rob kreeg een aantal jaar geleden de diagnose Alzheimer. Haar man mag nog steeds autorijden en dat is zowel voor hem als haar soms best lastig.
Het rijgedrag kan sterk worden beïnvloed door dementie. Dagelijkse handelingen, plannen, situaties inschatten en keuzes maken kunnen moeilijker gaan wanneer iemand dementie heeft.
Zodra er meerdere afleveringen zijn bij Hoe kan ik rijden met…, worden deze met u gedeeld.
Autorijden & meer
(Parkinson(isme) en Verkeersdeelnemer)
Autorijden en Parkinson(isme) 